ابتکار جادۀ توسعه و گذار از ژئوپلیتیک بحران به ژئوپلیتیک وابستگی متقابل: چشم‌انداز کنشگری منطقه‌ای عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران (نویسندۀ مسئول).

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

چکیده

ابتکار جادۀ توسعۀ عراق یک کریدور تجاری و ترانزیتی کلیدی به شمار می‌آید که هدف آن بازتعریف جایگاه ژئوپلیتیک عراق در خاورمیانه است. هدف این نوشتار تحلیل نقش این ابتکار در گذار عراق از ژئوپلیتیک بحران به ژئوپلیتیک وابستگی متقابل و تقویت چشم‌انداز کنشگری منطقه‌ای این کشور است. این پژوهش به طرح این پرسش می‌پردازد که ابتکار جادۀ توسعۀ عراق چگونه می‌تواند دینامیک‌های ژئوپلیتیک عراق را بازتعریف کرده و کنشگری منطقه‌ای عراق را تقویت کند. برای این منظور از روش استنتاج علّی و چارچوب نظری گذار از ژئوپلیتیک بحران به ژئوپلیتیک وابستگی متقابل بهره گرفته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جادۀ توسعه، با ایجاد منافع اقتصادی مشترک، پتانسیل تبدیل عراق به کانون ترانزیتی منطقه‌ای و محور همکاری را دارد. همچنین، این ابتکار به‌عنوان نمودی از وابستگی متقابل، این توانایی را دارد که با ایجاد سرمایه‌گذاری‌های خارجی مشترک، به مرکز انتقال تجارت کالا از جنوب و جنوب‌شرق آسیا به اروپا معرفی شود و با انباشت سرمایه و قرار گرفتن در مسیر توسعه، بر بحران‌های داخلی و بین‌المللی فائق آید. با وجود این، موفقیت این گذار و تقویت کنشگری منطقه‌ای عراق به اصلاحات داخلی همچون مبارزه با فساد سیستماتیک و بی‌ثباتی سیاسی، جلب مشارکت گستردۀ بازیگران منطقه‌ای و مدیریت رقابت‌های بین‌المللی وابسته است.

کلیدواژه‌ها

مراجع

اتاق بازرگانی ایران. (1403). «جادۀ توسعۀ عراق: آرزوها و واقعیت‌ها». قابل‌دسترس در: https://iccima.ir/?p=37282
زرقانی، سید هادی؛ قلی‌زاده، معصومه. (1403). «ژئوپلیتیک کریدورها؛ رقابت ایران و همسایگان با تأکید بر کریدور جدید توسعۀ عراق». دومین همایش بین‌المللی و چهارمین همایش ملی توسعۀ پایدار دریامحور.
References
Alaaldin, R. (2018). “Sectarianism, governance, and Iraq’s future” (Brookings Doha Center Analysis Paper). Brookings Institution. https://www.brookings.edu
Alaaldin, R. (2024). “Iraq’s Development Road Project: A path to prosperity or instability? Middle East Council on Global Affairs”. https://mecouncil.org/publication/iraqs-development-road-project-a-path-to-prosperity-or-instability
Al-Taie, B. K. (2023, July 11). “Iraq’s Development Road project opens new economic horizons”. Al-Mashareq. Retrieved October 23, 2024, from https://almashareq.com/en_GB/articles/cnmi_am/features/2023/07/11/feature-03
Apostolou, A., Dudu, H., Gori, F., Hajdenberg, A., Kroen, T., Liu, F., Nechi, S. M., Velkumar, S., & Zhang, Q. (2024). “Trade patterns amid shocks and a changing geoeconomic landscape”. In Regional economic outlook: Middle East and Central Asia. 30-31. International Monetary Fund. https://www.imf.org
Aziz, S. (2023, August). “Iraq’s Development Road: No place for Kurdistan?” Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/sada/2023/08/iraqs-development-road-no-place-for-kurdistan?lang=en
Cafiero, G. (2025). “Geopolitical dynamics surrounding Iraq’s ambitious Development Road Project”. Arab Center for Research and Policy Studies. https://arabcenterdc.org
Calabrese, J. (2024, May 4). “Iraq’s Development Road: Rough terrain ahead”. Modern Diplomacy. https://moderndiplomacy.eu/2024/05/04/iraqs-development-road-rough-terrain-ahead
Elmali, B. (2024). “Assessing global connectivity projects: The Development Road vs”. IMEC (Discussion Paper). TRT World Research Center. http://researchcenter.trtworld.com/publications/discussion-paper/assesseing-global-connectivity-projects-/the-development-road-vs-imec
Hasan, H. (2024, March). “Iraq’s Development Road: Geopolitics, rentierism, and border connectivity”. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/research/2024/03/iraqs-development-road-geopolitics-rentierism-and-border-connectivity?lang=en
Reuters. (2025, February 28). “India-EU agree to push conclusion of free trade pact this year”. https://www.reuters.com/world/india/india-eu-agree-push-conclusion-free-trade-pact-this-year-2025-02-28
Iran Chamber of Commerce, Industries, Mines and Agriculture. (2024). “Iraq's development path: Aspirations and realities”. Available at: https://iccima.ir/?p=37282 [In Persian].
“Iraq’s Development Road amid global trade projects”. (2024). The New Region. https://thenewregion.com/posts/458/iraq-s-development-road-amid-global-trade-projects
Katzman, K., & Humud, C. E. (2015). Iraq: Politics and governance (CRS Report). Congressional Research Service.
Kawach, N. (2024, November 11). “Iraq expected to earn $4.5bln annually from Faw Port, Development Road projects”. Zawya. Retrieved from: https://www.zawya.com/en/projects/construction/iraq-expected-to-earn-45bln-annually-from-faw-port-development-road-projects-ahr8o6px
Keohane, R. O., & Nye, J. S. (2011). Power and interdependence (4th ed.). Longman.
Knights, M. (2020). “The endgame in Iraq: Challenges of stabilizing a fractured state”. The Washington Institute for Near East Policy. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/endgame-iraq-challenges
Moiz Khan, A. (2023, December). “The India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC): Too little, too late?” Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/sada/2023/12/the-india-middle-east-europe-economic-corridor-imec-too-little-too-late?lang=en
O Tuathail, G., & Dalby, S. (Eds.). (1998). Rethinking geopolitics. Routledge.
Ozturk, B. (2024). “The Development Road Project (DRP): Transforming the nature of Türkiye-Iraq relations” (CeSPI Brief No. 61). Centro Studi sulla Politica Internazionale. https://www.cespi.it/sites/default/files/osservatori/allegati/brief_61_turkyie-iraq_ozturk.pdf
Rana, W. (2015). “Theory of complex interdependence: A comparative analysis of realist and neoliberal thoughts”. International Journal of Business and Social Science, 6(2), 290-297. https://www.ijbssnet.com/journals/Vol_6_No_2_February_2015/33.pdf
Reisinezhad, A., & Reisinezhad, A. (2025). “The corridor war in the Middle East”. Middle East Policy. Advance online publication. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mepo.12811
Saaida, M. (2024). Exploring the dynamics of complex interdependence in international relations. Department of International Relations and Diplomacy, Al-Istiqlal University. https://orcid.org/0000-0001-7488-9832
South Asia. (n.d.). European Parliament. Retrieved, from https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/181/south-asia
Suri, N., Ghosh, N., Taneja, K., Patil, S., & Mookherjee, P. (2024). “India-Middle East-Europe Economic Corridor: Towards a new discourse in global connectivity”. Observer Research Foundation. https://www.orfonline.org/research/india-middle-east-europe-economic-corridor-towards-a-new-discourse-in-global-connectivity
Thgeel, A. A. (2020). “Politics and security in Iraq: Challenges and opportunities”. Friedrich-Ebert-Stiftung, Jordan and Iraq Office. https://www.fes-jordan.org
Yaseen, F. A. (2024). Iraq’s Development Road Project: The legitimacy of the ambition and the limitations of regional and international geostrategic competition. Al-Nahrain University, College of Political Science.
Zarghani, S. H., & Gholizadeh, M. (2024). “Geopolitics of corridors; The rivalry between Iran and its neighbors with an emphasis on Iraq's new development corridor”. In The second international conference and the fourth national conference on sustainable sea-oriented development. 1-31. [In Persian].

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 17 دی 1404
  • تاریخ بازنگری: 18 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 10 خرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار